Metakeun Jurus-jurus Wirausaha

Ku Dr. H. Yoyo Kartoyo, MM. *)

(SundaMidang 100 Kaca 7)

Kahirupan bisnis neueul kana sabudeureun “Persaingan”, geusan meunangkeun pasar, sumber daya, tahan, legana wewenang. Nu ditataan bieu tangtu wé didodoho ku halangan-harungan ogé “Risiko”, nu dilantarankeun talajak jalma séjén atawa ogé pangaruh alam. Ku lantaran kitu, hartina ogé butuh “Perilaku” jeung “Strategi” (sangkan nyorang hirup jeung huripna).
Bédana leuweung bisnis jeung leuweung nu saenyana téh patali jeung lingkungan ogé pipikiran manusa. Leuweung bisnis sarua bahayana, tapi jauh leuwih pajurawet. Kitu téh patali jeung rarancang, pipikiran, jeung strategi manusa jauh leuwih ngabahayakeun.
Kalanggengan bisnis jeung ngungudag kaunggulan di dunya usaha remen ngalantarankeun tindakan séjén ti lawan bisnis nu balukarna ngarugikeun malah maéhan salasahiji pihak. Contona, perang harega nu kejem sarta ngagunakeun pangaruh nu sawenang-wenang, oge ‘ngarebut’ pausahaan leutik nu ‘dirangsadan’ hartana atawa nu dimérger, ahirna mah leungiteun idéntitasna, paéh wéh!
Ménéjer abad ka-21 ngalaman lumangsungna strategi persaingan (papunjul-punjul) nu kejem. Geusan tetep ngabogaan daya tahan dina bisnis, tangtu wé kudu tetep ngimeutan kamekaran dunya usaha. Lian ti kitu, tangtuna ogé kudu tetep waspada, ati-ati jeung gemet dina nyanghareupan pihak séjén. Hartina ogé kudu waspada dina nyanghareupan pamangsa-pamangsa nu kejem!
Kapamingpinan Wiraswasta Pamaréntahan dipedar panjang lébar ku David Osborne jeung Ted Gaebler (1992) dina buku nu judulna Reinventing Government, ditarjamahkeun “Mewirausahakan Birokrasi”. Pandangan kawiraswastaan, ayeuna leuwih maju, jeung deuih asup kana séktor pamaréntahan. Pamaréntah mimiti mikahayang, ngokolakeun assét nagara sacara wiraswasta.
Parapajabat kaasup sagala tingkatan aparatna kudu ngabogaan jiwa kapamingpinan wiraswasta, nalingakeun aspék-aspék ékonomis, untung / rugi dina ngajalankeun, ngurus assét nagara. Pamarentah mimiti ngurangan supsidi nu mingkin lila mingkin ngaganggu kauntungan nagara. Ku lantaran kitu, pamaréntah kalayan sakumna réngrénganana, kudu ngarobah oriéntasina (sawangan jeung tujuanana) nu neueul kana kapentingan rahayat.
Dina kaayaan saperti kitu, pamaréntah sakuduna leuwih ngarahkeun batan ‘ngalaksanakeun’ kudu ‘nyuntikeun’ persaingan kana garapan gawé palayanan. Pamaréntah, kudu leuwih neueulkeun sawangan jeung tujuanana ka palanggan, birokrasi pamaréntah kudu ngahasilkeun batan tuluy-tuluyan ngabalanjakeun duit nagara.
Patali jeung pakarepan kitu, hartina ogé pamaréntah téh kudu leuwih ngaheulakeun ‘nyegah’ batan ngubaran. Dina palayanan, pamaréntah gé kudu mampuh nyugemakeun masarakat nu narima éta palayanan. Upama karasana nyugemakeun, masarakat gé moal asa-asa mayar pajeg, rétribusi jeung sajabana keur kapentingan pamaréntah.***
*) Nu nulis Diréktur Utama PT. Fajar Parahiyangan

(SundaMidang 100 Kaca 3)

Milih téh énténg bangga. Énténgna kari milih, lantaran piliheun mah geus disadiakeun. Ari banggana, apan kudu asak milihna, lain ukur milih. Hartina, mutuskeun pilihan mah kudu dumasar kana rupa-rupa tinimbangan.
Dina pilihan pamingpin, ilaharna aya tilu bagian penting, nu dipilih (calon), nu milih, jeung bobotoh (tim suksés). Masing-masing pihak, boga jurus sangkan hasil maksud.
Calon jeung tim suksés, bisa sareundeuk saigel, bisa pada-pada metakeun jurus sangkan calon atawa nu dicalonkeun ngabogaan daya pangirut. Nu jadi ‘sasaranana’, nu rék milih téa.
Saha nu diandelkeun sangkan nu kapilih téh nu panghadéna? Tangtu wé nu marilih! Lantaran, arinyana nu nangtukeun ajén-inajén pamingpin nu dipilihna.
Nangtukeun pipamingpineun, raket patalina jeung nangtukeun mangsa ka hareup. Najan teu bisa nganjang ka pagéto, tetep kudu nataharkeun mangsa nu bakal datang ti kiwari mula. Cindekna, kudu satékah polah narékahan sangkan pamingpin ka hareup téh nu pangpunjulna.
Nilik ka dinya, butuh kacerdasan nu marilih. Nu milih téh kudu ngimeutan kamampuh calon nu rék dipilih, pasipatanana, ogé jangji-jangjina nu kudu kaukur. Ngan, tangtu deuih nu rék milih téh kudu ngarasa boga tanggung jawab kana pilihanana.***

Milih Asak Jeujeuhan

Ku Dudi Santosa

(SundaMidang 98 Kaca 74)

Mun kapamingpinan padaniténan, padanalingakeun, padangadurényomkeun, mémang kitu kuduna. Lantaran, nu karandapan ku balaréa téh tara tuna tina ketak pamingpinna. Remen kasaksén, pamingpin nu teu ‘eureugeujeug’ ngabalukarkeun mamalana nu tumiba jeung karandapan ku balaréa.
Ku ayana milih langsung, salasahiji wujud pangakuan, rahayat téh déwasa, sawawa. Bisa milih nu payus keur pamingpinna. Kapercayaan undang-undang atawa aturan kawas kitu, sawadina dimangpaatkeun sahadé-hadéna ku rahayat sakumna. Hartina, milih pamingpin téh kudu jadi kasadaran geusan milu nangtukeun kahirupan mangsa ka hareup.
Dina waktuna milih pamingpin, mun dina maénbal mah, éta bal téh aya di pihak masarakat. Ka mana gorolongna, ka mana diancokeunana, kumaha nu ngawasa éta bal. Hartina, kasempetan hadé kawas kitu, sawadina dimangpaatkeun sahadé-hadéna.
Patali jeung milih gupernur, piliheun geus sadia. Kari kumaha nu milihna. Jengléngan jeung adeg-adeg pamingpin Jawa Barat, kari nunggu putusan warga Jawa Barat dina nangtukeun pilihan.
Dina saban milih pamingpin, kauger ku aturan-aturan anu jinek nu geus disaluyuan ku balaréa. Hartina, aya padika maneuh nu sawadina jadi tatapakan jeung cecekelan sakumna pihak nu patali jeung éta perkara. Tapi, nu kawas kitu (aturan) téa, ukur ngaréngkol dina tulisan, nu narjamahkeunana jeung larapna mah kumaha jelemana. Nya, lebah dieu, butuh kajujuran sakumna pihak dina ngalarapkeun éta aturan demi kamaslahatan balaréa, lain demi pribadi calon, lain demi kelompok tim suksés, ogé lain demi kauntungan sabagian pihak atawa golongan.
Dina milih, waktuna ngadédéngékeun keteg haté sorangan. Waktuna, milih binarung ku harepan jeung kajujuran. Ceuk kekecapan kolot mah, apan sing asak-asak ngéjo, bisi tutung tambagana, sing asak-asak nénjo bisi kaduhung jagana.
Mémang ilahar, mun masing-masing pihak calon ogé hayang paunggul-unggul. Malah, dina ‘ngadagangkeun’ calon sangkan dipilih, bisa jadi metakeun rupa-rupa jurus jeung tarékah najan ‘kaleuleuwihi’ jeung ‘manipulasi’.
Mangsa kompanye, ‘perang’ ngirut haté masarakat moal bisa disingkahan. Dina kaayaan kitu, masarakat gé butuh ‘hadirna’, di antarana, kaum intelék, tokoh agama, jeung inohong masarakat.
Kaum intelék saperti akademisi nu kaasup pamilih rasional, sawadina jadi lantéra nu nyaangan masarakat sangkan teu salah pilih. Pamanggih-pamanggih golongan kawas kieu nu patali jeung kapamingpinan, payus jadi bahan tinimbangan masarakat. Nya, da arinyana nu geus manukna dina rupa-rupa widang paélmuan, kaasup dina sual pamaréntahan. Atuh, payus pisan upama pamanggih-pamanggih ti jalma-jalma kawas kitu, bisa jadi ‘rujukan’ dina nangtukeun kapamingpinan.
Nu kaasup inohong agama atawa inohong masarakat, sawadina ogé mampuh méré ‘panerangan’ ka umatna sangkan nu baris kapilih téh, nu bener-bener maslahat keur umatna. Hartina ogé, pamingpin agama / masarakat kudu némbongkeun sikep nu teu cueut ka nu hideung teu ponténg ka nu konéng, demi karukunan umat. Lantaran, mémang pilihan umat gé moal salawasna sakelir.
Dina padungdung, tarung marebutkeun ‘haté’ rahayat, ilahar naker siligésrék, silidupak. Éta mah, bungbuna kahirupan. Teu béda tina kompetisi atawa pasanggiri, masing-masing pihak gé hayang unggul. Tapi, nu ulah poho téh, ayana aturan! Kari malikkeun deui kana aturan, sarta masing-masing pihak taat kana aturan nu mémang geus jadi kasapukan sakumna pihak.***

KB Bangladésh Suksés, 

Tapi Kulawarga Tacan Bérés

Ku Rukman Héryana

(SundaMidang 98 Kaca 68)

Bangladésh téh hiji nagara anu kaasup padet padu-mukna di dunya, kiwari padumuk Bangladésh ku-rang leuwih 150 juta jiwa. Éta wé dina taun 2003 waktu padumukna masih 135 juta, kapadetanana ngahontal 1.000 jiwa dina sakilométer pasagina, pangpadetna di dunya.
Di Indonésia kiwari gé, masih jauh can ngahontal sakitu. Ari kapadetan padumuk téh ditangtukeun ku le-gana wilayah dibagi jumlah padumuk. Jadi Bangladésh mah nagarana leutik, padumukna loba. Kumaha panga-ruh kana ngokolakeunana? Sarua baé, upama di tempat anu padedet, hésé ngatur padumukan, anu aya panga-ruhna kana soal kotorna angin atawa polusi udara, ngatur runtah, macétna lalu lintas, jeung réa-réa deui.
Ari di Indonésia mah aya lima pasualan padumuk, nya éta, kahiji, jumlahna loba (240 juta), kadua, laju pa-dumuk luhur (15% sataun), katilu dumukna henteu rata (di Jawa nu legana ngan 6% tina lega Indonésia dici-cingan ku 46% padumuk Indonésia). Ari di nu carang padumuk mah, ngokolakeunana ogé hésé, conto di Bengkulu saprovinsi padumukna ngan 1,7 juta, jarakna paturenggang, jadi nyieun jalan ratusan kilométer anu méakkeun waragad milyaran, dipakéna ngan ku padu-muk nu saeutik, komo di Sulawesi, papua jeung sajaba-na.
Kaopat, rata-rata umurna ngora. Di Indonésia tina 240 juta padumuk, 64 jutana umur rumaja, saperti di Jawa Barat tina 44 juta padumuk, 11 jutana umurna ru-maja. Kitu deui di Bangladésh, padumuk rumajana 40% tina jumlah padumukna. Tétéla éta téh jadi bangbaluh, atawa beban beurat keur kulawarga, ceuk istilah mah disebut Depedéncy Ratio téa.
Kalima, pasualan padumuk Indonésia téh nya éta pangasilan atawa ékonomina masih héngkér, upama di-bandingkeun jeung nagara séjén.
Balik deui ka soal Bangladésh, ti mimiti merdéka 33 taun ka liwat, pendidikan jeung kaséhatan mimiti nga-ronjat, sarta kamiskinan mimiti ngurangan. Bangla-désh téh nagara paling miskin di Asia Kidul, leuwih ti satengah padumuk Bangladésh masih miskin.
Salasahiji usaha anu ngabantu ngaronjatkeun kara-harjaan rahayat téh nya éta ku KB. KB di Bangladésh mimiti diwanohkeun ka masarakat dina taun 1950, anu dilaksanakeun ku usaha sukaréla ti masarakat. Sedeng-keun dina taun 1965, kakara diprogramkeun ku pama-réntah. Hasilna lumayan nyugemakeun, éta wé dina ta-un 1970 - 1975, rata-rata boga budakna alias TFR geus ngahontal 3,3 padahal dina taun 1950 masih 6,3. Rata-rata buga budakna téh jadi turun 48% salila 25 taun. Béda antara rata-rata boga budak di kota jeung di désa, di désa mah rata-ratana 3,5 ari di kota mah 2,5.
Ah héébaat euy... di urang gé teu kitu...
Kitu deui nu milu KB ngaronjat luar biasa, meureun mun ceuk élmu KB mah CU / PUS alias nu milu KB di-banding pasangan usia subur. Dina awal taun 1965 nepi ka 1970 kakara ngahontal 8%, sedengkeun taun 2000 geus ngahontal 54%. Hébring deui waé euy...
Ngan parandéné kitu, dina soal kawin ngora mah di Bangladésh gé masih kénéh jadi mamala sanajan umur kawin dina undang-undang dironjatkeun tina 14 taun jadi 18 taun keur wanoja, 21 taun keur lalaki. Tapi oro-kaya 50% wanoja Bangladésh nikah dina umur 15 taun, 80% nikah dina umur rumaja atawa méméh 18 taun, jeung 57% ngalahirkeun dina umur 19 taun.
Soal ngagugurkeun kandungan ogé masih dipilam-pah ku urang Bangladésh, padahal aborsi téh dipahing ku pamaréntah. Ku lobana nu ngagugurkeun kandung-an, ngabalukarkeun luhurna ibu-ibu anu maraot dina waktu ngalahirkeun.
Dina hasil panalungtikan, di Bangladésh 59% wano-ja anu nikah milih boga anak dua, sedengkeun 22% ha-yang boga anak tilu. Sabada dirata-ratakeun wanoja mah harayang boga budakna téh 2,5, ari lalaki mah ha-yang boga budakna téh 2,4. Tapi aya nu alus dina éta panalungtikan téh, yén rata-rata jarak boga anak lilana 39 bulan. Jarak ti anak kahiji ka anak nu kadua 39 bulan, jeung saterusna.
LSM di Bangladésh salasahiji anu paling aktif nga-bantu KB di dunya, arinyana loba nyadiakeun dukungan keur KB, ngawangun tali mimitran jeung klinik-klinik swasta.
Tujuan KB anu pangdiutamakeunana nya éta:
1. Pikeun ngurangan jumlah ibu-ibu nu maraot waktu ngalahirkeun, bayi nu maot, jeung nurunkeun rata-rata boga budak / TFR.
2. Ngaronjatkeun lalaki supaya ilubiung dina kaséhat-an réproduksi alias ngatur ngandung nu rimbitan.
3. Ngaronjatkeun akséptor anu maké alat KB dangka panjang.
4. Ngaronjatkeun kasumangetan gawé di daérah-daé-rah / pausahaan anu gawéna léléda.
5. Nurunkeun angka anu eureun alias drop out tina maké alat KB.
6. Ngaronjatkeun kaséhatan rumaja.
7. Ngadorong supaya ulah kawin ngora-ngora.

Kumaha nyawang kahayang di mangsa nu bakal da-tang:?
Kahiji, ngusahakeun supaya rata-rata boga budak ngan dua, sangkan saimbang pikeun ngaganti atawa istilahna mah pertumbuhan penduduk 0 (enol) alias Zero population growth. Bangladésh geus ngitung upama rata-rata boga budak masih 3, jumlah padumuk Bang-ladésh bakal jadi 250 juta dina taun 2050. Tapi upama rata-rata boga budakna 2 alias laju padumuk saimbang, padumuk Bangladésh ngan bakal jadi 210 juta dina taun 2060.
Kadua, ngurangan masa subur pasangan ngora, 65% laju padumuk taun 2000 - 2005 lantaran hasil nga-lahirkeun tina pasangan ngora, pangpangna tina pa-sangan umur istri 15 nepi ka 19 taun, anu ngabalu-karkeun 40% padumuk umurna 15 taun ka handap. Dina taun 1990-an sabenerna geus mimiti ngurangan pasangan ngora téh, malah nu miskin tina pasangan ngora gé mimiti ngurangan. Usaha anu ngadorong kana ngaronjatna umur nikah, di antarana nya éta sakola haratis pikeun anu geus ngahontal kelas 12 alias tamat SLTA.
Katilu, nyiptakeun ngaronjatna paménta jeung ka-butuh kana KB, pangpangna ngaronjatna kabutuh di nu can ngalaksanakeun KB. Usahana nya éta:
* Ngalakukeun panyuluhan nu ngasruk ka palembur-an, ngasrak ka padésaan ku jalan door to door ka imah-imah. Dina taun 2004, Asistén Kesejahteraan Keluarga (FWA) geus ngadatangan 21.900.000 pa-sangan usia subur sarta sakaligus nyadiakeun alat KB keur kalumangsungan anu milu KB.
* Nguatan deui sistim palayanan nu hadé, boh cara ngabagi kontrasépsi pon kitu deui ngalayanan ka akséptor anu kakara milu KB.
* Nyumponan kabutuh, sangkan saban aya anu ha-yang milu KB bisa kalayanan, sigana nu disebut un meet need téa, nya éta embung boga budak atawa hayang boga budak ditunda, tapi teu marilu KB. Salian ti ngalayanan nu ngora, pangpangna mahing ulah loba nu eureun KB.
* Ngaramu cara-cara KB, nyadiakeun kabéh cara KB, pangpagna anu bisa dipaké dina dangka panjang kayaning IUD, Inplant, ogé MOW jeung MOP pikeun arinyana anu seja ngawatesanan boga budak. Dina cara KB anu dangka panjang mah disadiakeun rupa-rupa hadiah sangkan jadi panarik, di antarana dibéré duit atawa inséntif, jeung rupa-rupa hadiah séjénna.
* Ngajugjug ka daérah anu susah dijugjug lantaran jalanna hésé, atawa daérahna mencil, meureun mun di urang mah program Galciltas, nya éta “daérah tertinggal, terpencil dan perbatasan”. Pan di Jawa Barat gé loba ngagarap ku jalan ngariung di buruan urang lembur di Purwakarta, Jumling di Bandung Barat, Geoll di Subang, malah waktu urang jeung TNI taun nu kaliwat di Jabar ngayakeun program Gentra Sukma Kasemaran alias Gerakan TNI - Rakyat, Suksés Manunggal, KB - Keséhatan Masyarakat Rentan. Kayaning daérah-daérah: Barreta (Bantaran rel keréta), Kumisan (Kumuh, miskin perkotaan), Galciltas (Tertinggal, terpencil, pedésaan), Pantura-pantes (pantai Utara - pantai Selatan), jrrd.
* Ngajaga kasadiaan kontrasépsi di saban tempat, gawé bareng jeung swasta supaya nyadiakeun alat KB.
Kaopat, ngaronjatkeun kaséhatan kulawarga, nem-patkeun jalma atawa patugas anu bener-bener dipi-karesep ku balaréa, siap jadi tuladan, tuladeun pieun-teungeun keur deungeun-deungeun picontoeun para-nonoman.
Jalma anu:
- Takol déngékeuneun,
- ngomong pikahartieun,
- gerak pikalucueun,
- beungeut pikaresepeun.***

Sisi Séjén Gupernur Jabar Ahmad Héryawan

Panci Susun Tilu, Anak Band, jeung Ahli Masjid

(SundaMidang 98 Kaca 8)

Kasuksésan hiji jalma pamohal-an dihontal sosoranganan. Li-an ti patékadan diri pribadi nu we-weg panceg, tilu modal utama dina ngawangun karakter hiji jalma geu-san ngahontal impianana nya éta sa-dar kana pentingna kulawarga, atik-an atawa pendidikan, jeung ling-kungan.
Éta tilu pilar utama kahirupan téh silipakait turta teu bisa dipisah-pisah kitu baé. Tangtu baé bakal ka-rasa buahna upama dilenyepan sarta dilaksanakeun dina hirup kumbuh sapopoé kalayan sadar sarta man-jang sinambungan.
Hal éta bisa ditengetan tina ta-pak lacak Gupernur Jabar Ahmad Héryawan (Kang Ahér). Anjeunna teu ujug-ujug kitu baé mupuhuan tatar Pasundan. Sabab kapercayaan sarta amanah nu ditanggung ku an-jeunna téh mangrupa “buah” tina la-ku hirup anjeunna ti leuleutik tepi ka sawawa tug tepi ka ayeuna.
Kang Ahér babar kaping 19 Juni 1964, di Warudoyong, Désa Marga-luyu Kac. Sukaraja, Kab. Sukabumi. Hiji lembur di tutugan Gunung Ge-dé Pangrango.

Lingkungan Imah
Tepi ka ayeuna hawa sabudeur-eun Sukaraja masih tiris tur seger. Tanahna kawilang subur. Satung-tung deuleu masih témbong héjo ngémploh. Ari pernahna mah di an-tara jalur Sukabumi-Cianjur.
Kawas umumna pasipatan urang palemburan, urang Warudoyong ogé masih nyepeng palasipah hirup paheuyeuk-heuyeuk leungeun pa-antay-antay panangan, sauyunan-sabilulungan.
Waktu kuring ngadongdon Wa-rudoyong, Ahad, 14 Oktober 2012, témbong warga keur gotongroyong alias rukun gawé réréongan ngawa-ngun (boa ngoméan), suhunan sala-sahiji imah warga. Aranjeunna di-gawé luyu jeung kabisana séwang-séwangan. Tangtu baé bari gawé téh dibarung ku sempal guyon urang Sunda.
Hiji deui nu jadi ciri mandiri urang kampung Warudoyong jeung sabudeureunana lebah réligiositas atawa kasadaran kana Kaagungan Gusti Nu Maha Suci. Sahanteuna di unggal lelewek aya tajug, masjid, pasantrén, atawa mimbar-mimbar pangaosan. “Suasana di kota santri” kacida karasana upama pabuburit. Barudak arulin di buruan masjid, bapa-bapana ka carai seja mandi laju arabdas, sarta haleuang barudak jeung kolot keur anteng nadoman, sakapeung paharus-harus paco-wong-cowong dina toa sapéker.
Nya tina lembur kawas kitu Kang Ahér tumuwuh tepi ka gedé. Putra pasangan Pépén Efféndy jeung Hj. Atikah ieu ti leuleutik mula geus dikalangan ku lingkung-an nu genah, tumaninah, sarta mi-sobat kana jiwa barudak.
Nalika ngaléngkah ka luar tina lawang panto imah geus disuguhan alam éndah pikabetaheun. Tiis ceuli hérang panon. Waktu nincak buru-an Kang Ahér geus disampakkeun ku kahirupan masarakat nu silisim-beuhan, silirojongan. Kaayaan ka-was kitu, dipisadar atawa hanteu, ngarojong karakter, pangpangna kondisi kajiwaan atawa alam bawah sadar Kang Ahér.
Dumasar sajumlahing katerang-an warga Warudoyong, Kang Ahér atawa nalika leutikna katelah Asép baé, mibanda sikep bageur jeung nyaahan. Warga ogé reueus tur reugreug kana pasipatan Kang Ahér nu teu unggah adat. Najan ki-wari Kang Ahér janten Gupernur Jawa Barat.
Jiwa kapamingpinan Kang Ahér diécéskeun ku Iwan Juanda (46 ta-un). Nurutkeun Iwan, kapaming-pinan Kang Ahér geus témbong ti imah mula, pangaosan, jeung sako-laan.
“Abdi apal pisan karakter Kang Ahmad. Hirup babarengan jeung anjeunna, sapapait-samamanis. Ti baheula ogé sipat kapamingpinan anjeunna téh tos katingal. Kantos janten Ketua OSIS. Malah, waktu masih kuliah di LIPIA Jakarta ogé, Kang Ahmad téh tos ngayakeun modél kaderisasi ka pamuda-pamu-da désa. Ceramah di payuneun para pamuda désa mah biasa. Modél ge-rakan tarbiah téa meureun ayeuna mah,” ceuk Iwan.

Atikan
Jiwa kapamingpinan Kang Ahér kagambar tina sikepna nu teu gam-pang reuntas harepan. Dina mayun-an pasualan sabisa-bisa mandiri baé. Nurutkeun Hj. Romlah (106 taun), “Asép mah jalma bébas. Maju. Tara seueur itu-ieu. Sadayana sok ku nya-lira waé. Tara nyusahkeun. Kuliah di Jakarta ogé kulawarga mah te-rang-terang tos ditampi waé,” saur-na
Nalika kaayaan keuangan kula-warga rada kurang Kang Ahér tos ngabiasakeun hémat, ngirit. Jajauh-eun ngamonyah-monyah artos mah. Bulak-balik sakola ogé remen ni-kreuh alias badarat téa. Ceuk Iwan, “Kang Ahmad pan ti kelas tilu SMP ogé tos masantrén di Tugu, pasan-trén Daarul Falah. Tah ti pasantrén ka SMP téh biasa mapah. Bulak-ba-lik aya kana opat kilométerna.”
Iwan nétélakeun, keur masan-trén Kang Ahér geus ngabiasakeun hirup basajan. “Kang Ahmad téh nempatan kobong leutik pisan. Abdi nu sok mangmawakeun béas jeung artosna ogé. Kang Ahmad téh bisa kasebat angkatan santri budug. Da-har dina balastrang,” tandes Iwan.
Kabiasaan nikreuh, hirup di ko-bong, dahar babarengan jeung pa-pada santri lianna, teu nyusahkeun nu janten sepuh, asana, ngan bisa di-dawamkeun ku jalma-jalma nu nga-jénan pentingna hirup basajan sarta mibanda tujuan hirup panceg dina galur nu bener.
Najan kitu, kabasajanan lain har-tina teu aya guam geusan nyipta-keun rupaning pulas kahirupan ku rancagé hadé gawé. Nanajan hirup basajan kagiatan positip mah tetep dilakonan.
Kang Ahér téh alumnus di SD Selaawi 1, Désa Margaluyu, Kaca-matan Sukaraja, Kabupatén Suka-bumi. Nurutkeun Iwan, ti SD kénéh Kang Aher geus ngiluan rupa-rupa kagiatan sakola bari teu mopoho-keun palajaran.
“Batur sakelasna nu sami-sami calakan téh Kang Ahid Hidayat. Anjeunna ayeuna janten profésor di IPB. Tah, Kang Ahmad jeung Kang Ahid téh mun ceuk ayeuna mah kompetitor nu sami-sami pinter. Juara kelas ogé mindeng gantian. Waktu rék aya lomba antar-SD ogé Kang Ahmad sareng Kang Ahid téh diajar babarengan bari ngéndong di bumina Pa Engkus, guru SD Sela-awi 1,” ceuk Iwan.

Panci Susun Tilu
Jiwa kapamingpinan Kang Ahér beuki atra katara waktu nyuprih pa-ngarti di SMP Negeri 1 Sukaraja. Kelas hiji Kang Ahér dipercaya jadi Ketua Murid (KM). Kelasna kaasup pangkompakna. Kelas dua Kang Ahér kapilih jadi Ketua OSIS SMP Negeri 1 Sukaraja.
“Nu masih émut mah, Ahmad téh disiplin kana waktos. Ngahormat pisan ka sadayana guru,” ceuk guru SMP Negeri 1 Sukaraja, Euis Su-nayati (55 taun), nu basa harita jadi wali kelasna Kang Ahér.
Waktu kanaékan kelas Kang Ahér jeung batur-baturna méré ha-diah. “Ku ibu téh ditaros, ‘meunang artos ti mana? Naon maksadna?’ Ja-wabna ‘kénging patungan. Minang-ka tanda hatur nuhun ka Ibu nu tos ngabingbing abdi sadaya.’ Ah ku Ibu téh ditampi waé. Komo harita Ibu téh can lami nikah,” ceuk Bu Euis ngumbar panineungan. Nurutkeun Euis, hadiah ti Kang Ahér sabatur-batur nu mangrupa panci susun tilu, najan geus tilu puluh taun, tepi ka kiwari masih nyampak turta ditun-da di imah Euis.
Kang Ahér ti leuleutik resep ka-na dunya seni. Kungsi ancrub neu-leuman kasenian modéren. “Malah Kang Ahmad téh kantos janten anak band sagala. Duka nyepeng keyboard, duka gitar, hilap deui,” tandes Iwan.
Ari nurutkeun guru SMP Nege-ri 1 Sukaraja, Tutang (54 taun), Kang Ahér ogé aktip dina sajum-lahing cabang olahraga. “Lari, se-nam, maénbal, voli, sadaya dilakon-an ku Ahmad mah. Ka guru ogé nga-hormat pisan. Kana olahraga mah saged pisan. Atuh Ahmad mah tu-kang mangmasangkeun nét voli. Dititah ku abdi masang nét téh tara ngaengkékeun. Guru-guru ogé ti baheula raresepeun,” ceuk Tutang, nu waktu Kang Ahér SMP, Tutang jadi guru olahragana.
Mangkat rumaja, nalika tolab él-mu di SMA Negeri 3 Kota Sukabu-mi, jalan kahirupan Kang Ahér mi-miti leuwih museur. Kang Ahér leu-wih aktip dina widang kaagamaan.
Nurutkeun guru SMA Negeri 3 Sukabumi Néndén jeung Maulida, Kang Ahér waktu SMA aktip di Re-maja Masjid Al-Mukhtar (RMA), salasahiji kagiatan murid nu aya di SMA Negeri 3 Kota Sukabumi.
“Muhun, di SMA mah Ahmad leuwih aktip dina kagiatan masjid. Malah anjeunna sering debat ngeu-naan kaagamaan jeung guru-guru, kaasup jeung Pak Sutrisna Suban-di, Pak Fahmi, katut Pa Zain,” ceuk Maulida, nu kungsi jadi wali kelasna Kang Ahér.
Najan kurang aktip di OSIS, Kang Ahér tetep miroséa ka baba-turanana. Nurutkeun Ketua OSIS SMA Negeri 3 Sukabumi manten nu kiwari jadi Kepala SMP Negeri 15 Kota Sukabumi, Engkus Kusnadi, M.Pd. “Ahmad Héryawan selalu mengingatkan saya dan teman-te-man bila perilaku sehari-hari me-nyimpang dari ketentuan keagama-an. Di kelas sendiri Ahmad Hérya-wan tidak banyak bicara tetapi préstasi akademiknya selalu baik,” saurna.
“Hal yang tidak pernah berubah dari Ahmad Héryawan sejak SMA hingga sekarang menjadi gubernur adalah kejujuran, kesederhanaan, dan keteladanannya. Meski sudah jadi gubernur beliau tidak menya-lahgunakan jabatannya. Itu yang membuat saya salut,” pokna téh.
Hal éta ditandeskeun ku guru SMA Negeri 3 Sukabumi, Endan Sukanda. Ceuk Endan, “Najan bapa teu ngalaman ngawulang Ahér, ba-pa tetep diaku guru. Malah bapa kungsi diulem ka Gedong Saté saga-la. Hartosna Ahér teu lali ka pur-wadaksi. Ngangken pisan ka sadaya guru-guru.”
Lulus SMA ti daptar tepi ka dita-rimana éstuning dilakonan ku so-rangan. Harita, Kang Ahér daptar ka IAIN Sunan Gunung Djati Ban-dung, IKIP Bandung, jeung LIPIA Jakarta. Sadayana ditampi. Tapi Kang Ahér netepkeun kuliah di LI-PIA “Alesanna sabab LIPIA nga-jamin béasiswa pikeun biaya sakola jeung sadidintenna,” ceuk Iwan.
Aktipitas mangsa kamahasiswa-an dina widang kaagamaan beuki kerep dilakonan. Lian ti ngotéktak bagbagan agama, mangsa mahasis-wa ogé dijadikeun sarana geusan ngalegaan jeung mageuhan tali du-duluran. Ayeuna mah ngerepan je-jaring sosial téa meureun.
Malah, nya dina mangsa éta, me-neran tingkat tilu, Kang Ahér pa-amprok jodo jeung papada aktivis lianna. Kang Ahér ti LIPIA ari istri-na mah ti Univesitas Indonésia (UI).
“Kulawarga ogé kungsi rada reu-was, Kang Ahmad nu katelah tara bobogohan, ngadadak ménta nikah. Tapi Alhamdulillah, Kang Ahmad téh pruk nikah ogé ka Bak Nétty” ceuk Iwan.
Sabada nikah Kang Ahér kungsi jadi “kontraktor” alias pipindahan imah, sabab terus ngontrak kamar atawa imah batur. Najan kitu ari ka-giatan agama, sosial, jeung politik-na mah tetep dipaju.
Salasahiji titik penting karir po-litik Kang Ahér taun 1998 jadi sala-saurang nu ngadegkeun Partai Ke-adilan (PK), nu kiwari jadi Partai Keadilan Sejahtera (PKS).***
(Djasépudin, ésais; guru honorér; nganjrek di Cibinong, Bogor, Jawa Barat)

Gumantung Ketak Pamingpin

Ku Dr. H. Yoyo Kartoyo, MM. *)

(SundaMidang 98 Kaca 6)

Ngaranna gé pamingpin, purah nu jadi lulugu. Kitu deui dina kamekaran hiji usaha, bakal kacida gumantungna ka pamingpinna. Dina dunya usaha mah, kapamingpinan entrepreneur téh kacida pentingna. Ka dituna, jadi ukuran maju mundurna éta pausahaan.
Kapamingpinan entrepreneur (entrepreneurial leadership) téh kapamingpinan nu ngabogaan ajén-inajén dina hal méntal, kawaspadaan méntal, jiwa jeung sumanget wirausaha.
Pasipatan kawas kitu, tangtu wé ngabogaan ciri-ciri anu jinek. Naon téa? Di antarana, teu nungguan kumaha béhna atawa teu ngan ukur masrahkeun nasibna ka nu séjén. Hartina, dirina éta pamingpin nu boga pokal ngaléngkah sarta boga kayakinan, dirina téh boga pancén jadi koncina kasuksésan dina éta organisasi pausahaan. Cindekna, nya inyana pisan nu jadi panghudang sumanget anggota timna.
Dina prakna ngaléngkah, salawasna néangan lolongkrang anyar pikeun ngalaksanakeun pakarepanan. Hartina, éta pamingpin téh teu weléh néangan jalan geusan ngahontal pamaksudanana.
Lian ti kitu, éta pamingpin gé wani nandangan rasiko nu baris tumiba, wani néangan hal-hal anyar sarta népakeun pasipatan kitu ka anggota timna. Cindekna, kamampuh dirina téh geusan disebarkeun ka pihak séjén.
Pasipatan séjénna, wani tanggungjawab saupama tinemu jeung kagagalan. Malah, lian ti kitu, éta kagagalan téh teu weléh jadi pangalaman nu kacida gedé haregana. Hudangna tina kagagalan téa, dijadikeun lolongkrang keur nyumangetan pihak séjén utamana mah anggota timna.
Sumber daya kapamingpinan entrepreneur, lian ti lantaran kakuatan jiwana, ogé boga méntal nu waspada. Pasipatan kitu, dipaké geusan ngawujudkeun udaganana.
Kapamingpinan nu kawas kitu, ogé lantaran mikirna jauh ka hareup. Ku lantaran kitu, pasipatan pamingpin saperti bieu mah kaasup kapamingpinan anu visioner. Cindekna, kapamingpinan entrepreneur mah ngabogaan kamahéran dina mingpin organisasi dina rupa-rupa kaayaan, kaasup dina mangsa nu galituk ku tangtangan sarta teu gampang diungkulanana.
Nilik ka nu ditataan di luhur, kapamingpinan entrepreneur mah bisa ngawujud minangka: Kahiji, Agent of Change. Cindekna mah, agén parobahan. Pamingpin di dinya mah, nu mokalan ayana parobahan dina nyanghareupan panangtang jaman. Kadua, adumanis seni jeung disiplin. Hartina, pamingpin téh mampuh mikir rancagé geusan mawa organisasi nu dipingpinna ngahontal kaayaan ka nu leuwih hadé. Katilu, waspada dina ngaléngkah. Lir kukurubutan di leuweung geledegan, butuh kaludeung, butuh kakuatan geusan ngungkulan rupa-rupa pasualan. Lantaran dina kahirupan kawas kitu, saha nu leuwih séhat, nu leuwih kesit, nu leuwih kuat, nya nu kawas kitu nu baris unggul.***

*) Nu nulis Diréktur Utama PT. Fajar Parahiyangan

Gapura Midang

Nguatan Harepan Masarakat

(SundaMidang 98 Kaca 3)

Paningal pamingpin, lir nu nyawang ti tempat luhur. Ti lebah dinya bakal bruh-bréh nu aya di sahandapeunana. Ngan, tangtuna gé, lain ukur semet sakadar apal jeung nalingakeun, da saterusna mah kudu milu makihikeun naon nu jadi implengan jeung harepan nu di harandap.
Rahayat nu ‘diposisikeun’ ku pamingpinna aya di hilir, sawadina meunang panalinga anu daria sagala rupana. Da, bongan kitu aturanana dina kahirupan kanagaraan mah, nu mingpin téh kapapancénan jadi nu boga kakawasaan. Hartina, ku wewenang jeung kakawasaan pamingpin, rahayat boga hak ngahontal kahayangna.
Dina saban marén pancén kapamingpinan, teu weléh dituturkeun ku harepan. Karep kawas kitu, ilahar naker, sabab kapamingpinan nu geus kaliwat sakuduna ogé jadi pangalaman keur sing saha waé nu kapapancénan jadi pamingpin saterusna.
Patali jeung kapamingpinan di Jawa Barat, rahayat kacida ngantina ketak pamingpin nu mampuh jadi cukang harepan kahontalna angen-angen balaréa. Nu kumaha téa? Tangtuna gé kahayang masarakat mah teu sing lahuta, nu penting rahayat meunang hak-hakna nu samistina. Bisa hirup jeung huripna, sarta ngarasa jadi warga nu boga martabat di lemburna.
Mun rahayat Jawa Barat ngimpikeun karaharjaan jeung kamajuan, mémang aya modalna keur ngahontal kamajuan téh. Apan, baheula, waktu awal-awal Indonésia merdéka, provinsi Jawa Barat téh pinunjul naker. Kituna téh dina sagala rupana. Matak, pantes mun harita gé tatar Sunda jadi pamungpungan.
Harepan-harepan malikan kajayaan, kudu jadi tékad pamingpin Jawa Barat. Kudu jadi kasadaran sakumna nu boga kakawasaan. Hartina, keur ngahontal éta harepan, pamingpin téh kudu mampuh ‘narjamahkeun’ kaayaan jeung pasualan-pasualan nu keur karandapan kiwari, sarta boga ‘jurus ampuh’ pikeun ngungkulanana.***